1. چارسو
  2. محصولات
  3. DBaaS Enterprise

پلتفرم چرخه‌ی عمر دیتابیس

DBaaS Enterprise

اداره‌ی دیتابیس، نه فقط راه‌اندازی آن.

DBaaS Enterprise ده موتور دیتابیس را زیر یک Control Plane مشترک اما Engine-aware اداره می‌کند. Provision،‏ Scale،‏ Backup/Restore،‏ Upgrade،‏ Failover/Recovery،‏ Stable Endpoint و Runtime Verification در یک چرخه‌ی عملیاتی یکپارچه قرار می‌گیرند.

  • MySQL
  • PostgreSQL
  • Redis OSS
  • Valkey
  • MariaDB
  • MongoDB
  • ClickHouse
  • OpenSearch
  • ScyllaDB
  • Qdrant
Control Plane ی DBaaS Enterprise و موتورهای پایگاه داده روی سکوهای جدا.
برای چه کسی
تیم‌های دیتابیس و پلتفرم که می‌خواهند دیتابیس را به‌صورت سرویس داخلی در اختیار تیم‌های دیگر بگذارند.
چه کاری انجام می‌دهد
ساخت، مقیاس‌دهی از یک تا سه نود، پشتیبان‌گیری و بازیابی، ارتقا و Failover ده موتور را از یک مسیر واحد و قابل‌پیگیری اجرا می‌کند.
کجا اجرا می‌شود
روی سرورهای خود سازمان. Manager فقط مدیریت می‌کند و عضو مسیر داده‌ی دیتابیس نیست؛ کلاینت‌ها با یک نام پایدار (FQDN) وصل می‌شوند.
FAILOVER · FENCING · QUORUMوقتی Primary از دست می‌رود، سرویس دیتابیس چطور ادامه می‌دهد
۰۱

اپلیکیشن از طریق Endpoint پایدار به Primary می‌نویسد.

۰۱مسئله

راه‌اندازی کردن دیتابیس ساده است؛ اداره‌کردن آن سخت است.

Replication،‏ Quorum،‏ Backup،‏ Restore،‏ Upgrade و Failover در هر موتور رفتار متفاوتی دارند. DBaaS این تفاوت‌ها را به فرایندهای روشن تبدیل می‌کند تا اپراتور به‌جای حفظ دستورالعمل‌های عملیاتی پراکنده، یک مسیر عملیاتی واحد داشته باشد.

  1. ۰۱

    روز دوم مهم‌تر از روز اول

    ساخت سرویس فقط نقطه‌ی شروع است؛ تغییر ظرفیت، نگه‌داری و بازیابی باید همان‌قدر ساده و کنترل‌شده باشند.

  2. ۰۲

    هر موتور منطق خودش را دارد

    موتورها با یک abstraction مصنوعی یکسان نمی‌شوند؛ تفاوت واقعی Replication،‏ Quorum و Failover حفظ می‌شود.

  3. ۰۳

    خرابی یک حالت طراحی‌شده است

    Promotion،‏ Fencing،‏ Quorum و بازیابی از قبل در مدل محصول جای دارند و در زمان حادثه اختراع نمی‌شوند.

  4. ۰۴

    موفقیت از خود محیط اجرا خوانده می‌شود

    پذیرفته‌شدن درخواست کافی نیست؛ عضویت، Replication،‏ Endpoint و خواندن/نوشتن باید نتیجه را تأیید کنند.

۰۲قابلیت‌ها

از ساخت سرویس تا بازیابی، یک سطح عملیاتی واحد.

قابلیت‌ها حول چرخه‌ی عمر واقعی سرویس سازمان‌دهی شده‌اند، نه حول منوهای فنی هر موتور.

  1. ۰۱

    ساخت سرویس دیتابیس

    انتخاب موتور، نسخه، توپولوژی و نودها همراه با Preflight قبل از تغییر.

  2. ۰۲

    مقیاس‌دهی متناسب با توپولوژی

    افزودن عضو با آماده‌سازی، عضویت، همگام‌سازی و بررسی سلامت پس از هر مرحله.

  3. ۰۳

    پشتیبان‌گیری و بازیابی

    بررسی سازگاری، Integrity و بازگردانی تا تأیید کامل سرویس.

  4. ۰۴

    ارتقای کنترل‌شده

    مسیر نسخه‌ی مجاز، Backup،‏ Health Gate و بازخوانی وضعیت نسخه‌ی محیط اجرا.

  5. ۰۵

    Failover و Promotion

    رفتار متناسب با موتور و توپولوژی با حفاظت از Quorum.

  6. ۰۶

    Endpoint پایدار

    نام سرویس ثابت می‌ماند و Routing محلی نودها تغییر Primary را پوشش می‌دهد.

  7. ۰۷

    مانیتورینگ واقعی

    Host و DB Metrics از منبع واقعی خوانده می‌شوند و نبود داده جعل نمی‌شود.

  8. ۰۸

    TLS،‏ RBAC و Audit

    دسترسی و عملیات در Control Plane کنترل و قابل‌ردیابی می‌مانند.

۰۳مدل استقرار

توپولوژی متناسب با معماری هر موتور.

پروفایل‌های رابطه‌ای و Key-value (MySQL،‏ PostgreSQL،‏ Redis،‏ Valkey و MariaDB) از ۱ نود شروع می‌شوند و همان سرویس می‌تواند به ۲ و ۳ نود رشد کند. توپولوژی ۲ نود عمداً HA تلقی نمی‌شود: در MySQL،‏ PostgreSQL،‏ Redis و Valkey مسیر Primary/Mirror با Promotion صریح است و در MariaDB دو عضو Galera اکثریت لازم برای Failover خودکار ندارند. HA خودکار در توپولوژی سه‌نودی و با quorum/election بومی همان موتور فعال می‌شود.

اندازهموتورهارفتار خرابیمدل عملیاتی
۱ نودMySQL · PostgreSQL · Redis · Valkey · MariaDBNon-HA / single-member serviceRuntime بومی موتور با Stable Endpoint و Local Router/Proxy؛ بدون ادعای افزونگی.
۲ نودMySQL · PostgreSQL · Redis · Valkey · MariaDBAutomatic failover disabledMySQL/PostgreSQL/Redis/Valkey: Primary + Mirror با Promotion صریح؛ MariaDB: Galera دو عضوی بدون quorum اکثریت.
۳ نودMySQL · PostgreSQL · Redis · Valkey · MariaDBAutomatic HAInnoDB Cluster،‏ Patroni/etcd،‏ Sentinel یا Galera quorum بر اساس semantics بومی همان موتور.
۰۴چرخه‌ی عمر

چرخه‌ی عمر دیتابیس باید تکرارپذیر باشد.

هر مرحله ورودی، محدودیت، Health Gate و بازخوانی وضعیت خودش را دارد؛ از اولین Preflight تا بازیابی.

  1. ۰۱ساختپیش‌بررسی، موتور، نسخه، توپولوژی
  2. ۰۲مقیاس‌دهیآماده‌سازی، عضویت، همگام‌سازی
  3. ۰۳پشتیبان‌گیریArtifact و Integrity
  4. ۰۴بازیابی Restoreپیش‌بررسی، بازگردانی، تأیید
  5. ۰۵ارتقاEdge، مرحله‌بندی، read-back
  6. ۰۶FailoverFence،‏ Promote یا Reconcile
  7. ۰۷Rejoinهمگرایی عضویت
  8. ۰۸خروج عضوحذف امن عضو
۰۵موتورها

ده موتور، هرکدام با رفتار بومی خودش، زیر یک Control Plane.

Control Plane مشترک است، اما Replication،‏ Election/Quorum،‏ Local Routing،‏ Backup و Failover/Recovery هر موتور با معماری Native خودش مدل می‌شود.

EngineNative topology / routing۱ نود۲ نود۳ نودData Protection
MySQLInnoDB ReplicaSet (1–2) · InnoDB Cluster / Group Replication (3) · MySQL Router روی DB nodesNon-HAManual promotionAutomatic HAXtraBackup
PostgreSQLPatroni + Streaming Replication · etcd + PgBouncer + HAProxy روی DB nodesNon-HAManual promotionPatroni automatic HApg_basebackup
Redis OSSReplication + Sentinel + HAProxy؛ Sentinel و Proxy روی همان DB nodesNon-HAManual promotionSentinel automatic HARDB / AOF
ValkeyReplication + Sentinel + HAProxy؛ موتوری مستقل، نه alias برای RedisNon-HAManual promotionSentinel automatic HARDB / AOF
MariaDBGalera (wsrep) + HAProxy؛ Multi-primary cluster با Write Target تحت Routing محصولSingle-member GaleraNo automatic failoverGalera quorum HAMariaBackup / Logical Dump
MongoDBسندمحور (Document)توپولوژی، HA و Data Protection با semantics بومی همان موتور، زیر همان Control Plane و چرخه‌ی عمر.
ClickHouseستونی و تحلیلی (Columnar / OLAP)توپولوژی، HA و Data Protection با semantics بومی همان موتور، زیر همان Control Plane و چرخه‌ی عمر.
OpenSearchجست‌وجو و تحلیل لاگ (Search)توپولوژی، HA و Data Protection با semantics بومی همان موتور، زیر همان Control Plane و چرخه‌ی عمر.
ScyllaDBWide-columnتوپولوژی، HA و Data Protection با semantics بومی همان موتور، زیر همان Control Plane و چرخه‌ی عمر.
Qdrantبرداری (Vector)توپولوژی، HA و Data Protection با semantics بومی همان موتور، زیر همان Control Plane و چرخه‌ی عمر.
مرجع فنی

جزئیات معماری، جریان کار و عملیات

این بخش برای مهندسانی است که می‌خواهند بدانند محصول در لایه‌های زیرین چطور کار می‌کند: اجزا، مرزها، رفتار هنگام خطا و عملیات قابل‌اجرا.

۰۶معماری

Control Plane از Data Plane جدا می‌ماند.

درخواست ابتدا Admit و Persist می‌شود، سپس Worker عملیات مخصوص هر موتور را اجرا می‌کند و در پایان نتیجه از محیط اجرا خوانده و به شواهد تبدیل می‌شود.

  1. ENTRY
    Panel / APITenant،‏ Project، موتور، توپولوژی و Permission.
  2. DURABLE STATE
    مرجع عملیات و JobOperation پیش از هر تغییر Persist می‌شود و وضعیت، Lock و Correlation دارد.
  3. EXECUTION
    موتور AutomationAction مخصوص موتور روی نودهای همان سرویس اجرا می‌شود.
  4. DATA PLANE
    نودهای دیتابیس + Local Proxy/Routerخود دیتابیس، Replication،‏ Routing محلیِ موتور و Endpoint behavior.
مرزقرارداد فنیاثر عملیاتی
ManagerControl Plane onlyعضو DB،‏ quorum،‏ witness،‏ Router/Proxy مستقل یا Failover target نیست.
Stable endpointTenant FQDNClient با یک نام پایدار به سرویس می‌رسد؛ تغییر topology نام سرویس را عوض نمی‌کند.
RoutingRouter/Proxy روی همان DB nodesStale DNS همچنان به یک DB node می‌رسد و Routing محلی مسیر درست را حفظ می‌کند.
CoordinationEngine-native quorum/electionetcd،‏ Sentinel،‏ Group Replication و Galera روی خود DB nodeها اجرا می‌شوند؛ witness خارجی وجود ندارد.
TECH

Execution Pipeline. در DBaaS پذیرش درخواست با موفقیت عملیات یکی نیست؛ مسیر mutation تا زمانی که Runtime read-back و Evidence کامل نشوند به پایان نمی‌رسد.

مرحلهAuthority / Componentقرارداد فنی
AdmissionPanel / Product APIEngine،‏ topology،‏ permission و confirmation بررسی می‌شوند؛ درخواست صرفاً Admit می‌شود.
Durable statePostgreSQLOperation و Job پیش از mutation پایدار می‌شوند؛ هر tenant فقط یک mutation فعال دارد و درخواست دوم به‌جای قرارگرفتن در صف رد می‌شود.
DispatchTransactional Outbox → RabbitMQ → Celery Workerانتشار کار از state تراکنشی جدا نمی‌شود و Worker اجرای serialized را می‌گیرد.
Execution fenceExecution lease + signed source manifestRuntime tree باید با release identity مورد انتظار هم‌خوان باشد؛ drift اجرای playbook را متوقف می‌کند.
Engine executionProject-local AnsiblePlaybook بومی همان Engine فقط روی DB nodeهای tenant اجرا می‌شود؛ Manager وارد Data Plane نمی‌شود.
VerificationEngine runtime + stable endpointMembership/quorum،‏ replication،‏ DNS/TLS و client read/write از محیط واقعی دوباره خوانده می‌شوند.
EvidenceJob-scoped evidenceنتیجه و correlation با همان Operation نگه‌داری می‌شود؛ HTTP acceptance به completion تبدیل نمی‌شود.
۰۷جریان کار و خطا

پذیرش درخواست، موفقیت عملیات نیست.

هر mutation به Job پایدار تبدیل می‌شود؛ عملیات یک tenant با هم overlap نمی‌کنند و موفقیت فقط پس از read-back از Engine،‏ endpoint و client path ثبت می‌شود.

  1. ۰۱AdmissionENGINE · TOPOLOGY · RBAC
  2. ۰۲PersistDURABLE OPERATION
  3. ۰۳QueuedQUEUED
  4. ۰۴ExecuteRUNNING
  5. ۰۵Read-backVERIFYING
  6. ۰۶TerminalSUCCEEDED / FAILED
FAILOVER PATH

Failover با Fencing و Quorum

Stable Endpoint فقط پس از اثبات نقش جدید جابه‌جا می‌شود.

STABLE ENDPOINT
↓
PRIMARY
⇄
REPLICA
↓
QUORUM
+ FENCE
Failure → membership read-back → fence → promotion → route update → client verify
RECOVERY FORK

Restore: Promote یا Abort

Recovery point پیش از ورود به serving path باید verify شود.

BACKUP + CHECKSUM
↓
RESTORE
VALID?
↓
PROMOTE
RESTORED
↙ ↘
ABORT
ISOLATE
Compatibility · ownership · disk · engine health · client read/write
RECONCILIATION LOOP

Rejoin / Replace Loop

Observed membership تعیین می‌کند عضو باید Rejoin شود یا Replace.

DESIRED
MEMBERS
→
RECONCILE
↓
READ
BACK
↑
OBSERVED
MEMBERS
←
DRIFT /
FAILED NODE
Rejoin eligibility → re-seed if needed → membership sync → endpoint verify
  1. فلو ۰۱

    Provision Service

    ساخت سرویس از intent تا read-back واقعی.

    1. Engine / Version
    2. Topology / Nodes
    3. Preflight
    4. Persist Job
    5. Engine Automation
    6. Runtime Verify

    خطا و بازیابیاگر membership،‏ endpoint یا client I/O تأیید نشود، Job موفق نمی‌شود.

  2. فلو ۰۲

    Scale 1→2→3

    رشد topology بدون تبدیل دو نود به HA ساختگی.

    1. Capacity Gate
    2. Prepare Node
    3. Join / Replicate
    4. Sync
    5. Quorum Check
    6. Endpoint Verify

    خطا و بازیابیعضو نیمه‌کاره reconcile می‌شود؛ retained nodes بی‌دلیل sanitize نمی‌شوند.

  3. فلو ۰۳

    Backup → Restore

    Data protection فقط با restore verification کامل می‌شود.

    1. Backup Admit
    2. Engine-native Backup
    3. Integrity
    4. Restore Preflight
    5. Restore
    6. Client Read/Write

    خطا و بازیابیBackup ناقص یا checksum نامعتبر هرگز recovery point معتبر نیست.

  4. فلو ۰۴

    Upgrade

    ارتقا به‌صورت مرحله‌ای و engine-aware.

    1. Upgrade Edge
    2. Backup Gate
    3. Health Gate
    4. Stage Upgrade
    5. Version Read-back
    6. Post-check

    خطا و بازیابیUnsupported edge یا health failure قبل از ادامه‌ی rollout متوقف می‌شود.

  5. فلو ۰۵

    Failover / Recovery

    Quorum و fencing قبل از promotion قرار دارند.

    1. Detect Failure
    2. Read Membership
    3. Fence / Quorum
    4. Promote / Reconcile
    5. Route Update
    6. Client Verify

    خطا و بازیابیMinority partition force-promote نمی‌شود؛ rejoin مسیر recovery جدا دارد.

فلوهای عملیاتی تکمیلی

دو مسیر Day‑2 که در عملیات واقعی به‌اندازه‌ی Provision مهم‌اند.

  1. فلو ۰۶

    Rejoin Member

    بازگرداندن عضو پس از خرابی بدون شکستن Membership موجود.

    1. Detect Drift
    2. Fence / Classify
    3. Rejoin Eligibility
    4. Re-seed if Needed
    5. Join Membership
    6. Catch-up
    7. Endpoint Verify

    خطا و بازیابیاگر Identity یا Replication Position برای Rejoin امن نباشد، Node به‌جای Force-Join به مسیر Replace می‌رود.

  2. فلو ۰۷

    Remove / Replace Node

    خروج عضو یا جایگزینی سخت‌افزار با حفظ Quorum و اعضای سالم.

    1. Change Intent
    2. Quorum Gate
    3. Drain / Fence
    4. Remove Member
    5. Prepare Replacement
    6. Join / Sync
    7. Runtime Verify

    خطا و بازیابیRetained members پاک‌سازی نمی‌شوند و Identity نود قدیمی فقط پس از Removal قطعی آزاد می‌شود.

Action / FlowAdmission / PreconditionsExecution / LockSuccess CriterionFailure / Recovery
Create Database ServiceTenant/Project،‏ Engine/Version،‏ topology و node inventory معتبرJob serialization؛ Ansible فقط روی DB nodeهای همان tenantMembership/quorum،‏ Stable Endpoint،‏ DNS/TLS و client read/write تأیید شوندFailure با Job/Evidence حفظ می‌شود؛ قبل از retry وضعیت runtime دوباره خوانده می‌شود
Scale 1→2→3Cluster سالم، member count فعلی و عضو جدید دقیقاً شناخته‌شدهعضو جدید قبل از membership mutation آماده می‌شود؛ retained nodeها sanitize نمی‌شوندتعداد دقیق اعضا، replication/quorum و هم‌خوانی endpoint تأیید شونددر failure عضویت نیمه‌کاره reconcile می‌شود؛ عملیات متداخل پذیرفته نمی‌شود
BackupEngine/version و مقصد/فضا قابل‌استفاده؛ Job متداخل وجود نداردBackup بومی موتور با metadata و integrity evidenceArtifact/metadata و integrity قابل‌خواندن و قابل‌ردیابی باشندBackup ناقص success تلقی نمی‌شود و مبنای Restore قرار نمی‌گیرد
RestoreBackup checksum،‏ ownership/mode،‏ free disk،‏ compatibility و maintenance state بررسی شدهRestore تحت cluster lock و مسیر مخصوص EngineService + membership/replication + endpoint + DNS/TLS + client read/writeOutcome نامعلوم نیازمند reconcile است؛ completion از صرف خروج ابزار استنتاج نمی‌شود
UpgradeUpgrade edge صریح، backup تأییدشده و health gate اولیهمرحله‌ای با lock؛ نسخه در هر مرحله read-back می‌شودExact runtime version و health و client read/write بعد از upgradeUnsupported/downgrade edge رد می‌شود؛ failure در همان مرحله متوقف و بازیابی می‌شود
Failover / RecoveryTopology باید اجازه دهد؛ fencing/quorum قبل از mutation بررسی می‌شودPromotion برای Primary-based engines یا routing/quorum reconciliation برای GaleraPrimary/route/quorum جدید + Stable Endpoint + client I/O از runtime تأیید شودMinority partition force-promote نمی‌شود؛ rejoin/reconcile مسیر مستقل recovery است
۰۸کاتالوگ عملیات

عملیات مهم، همان‌جایی که اپراتور انتظار دارد.

کاتالوگ عملیات حول هدف کاربر سازمان‌دهی می‌شود، نه دستورهای داخلی موتور.

  • Create Database Serviceساخت سرویس با موتور، Version و توپولوژی مشخص.
  • Scaleافزودن عضو و همگام‌سازی بدون دست‌کاری نودهای Retained.
  • BackupBackup زمان‌بندی‌شده با Retention و Verify؛ همراه با Metadata و Integrity قابل‌بررسی.
  • Restoreبازگردانی همراه با Endpoint و Client Read/Write verification.
  • Upgradeحرکت روی مسیرهای Version مجاز با کنترل‌های مرحله‌ای.
  • FailoverSwitchover برنامه‌ریزی‌شده و Failover؛ Promotion/Fencing برای موتورهای Primary-based و quorum و Routing reconciliation برای Galera.
  • بازیابیRejoin،‏ Reconcile و بازگرداندن سرویس به حالت پایدار.
  • Observeسلامت نود، موتور، Replication،‏ Endpoint و Metrics.
  • کاربر و دیتابیسساخت، دسترسی، چرخش رمز و حذف کاربر و دیتابیس از همان مسیر Job.
  • TLSوضعیت، تمدید و صدور دوباره‌ی گواهی‌ها و چرخش CA محصول.
  • Tuningاعمال پروفایل پیکربندی متناسب با منابع نود، با ری‌استارت ترتیب‌دار و امن.
MCP

Remote MCP بدون authority موازی. OAuth 2.1 با Authorization Code + PKCE در Panel نقش Authorization Server را دارد و MCP Addon نقش Resource Server؛ grant نهایی به همان mcp_clients، RBAC،‏ scope و rate-limit موجود متصل می‌شود و یک سیستم دسترسی دوم نمی‌سازد.

دیتابیس را به‌عنوان یک سرویس اداره کنید، نه یک مجموعه دستورالعمل عملیاتی.

DBaaS Enterprise فاصله‌ی میان دانش موتور و عملیات تکرارپذیر را کم می‌کند.